Bàn về mạng xã hội

Trên trang cá nhân, giáo sư Ngô Bảo Châu đã thông báo sẽ ngừng sử dụng và đóng fb với lý do fb không còn phù hợp với các tiêu chí về chia sẻ suy nghĩ, tiếp nhận thông tin và tri thức. Trước giáo sư Châu, cũng có khá nhiều người rời bỏ fb với những lý do tương tự. Nhân tiện, ITH GO xin có bài bình luận về vấn đề này.

Mạng xã hội và những nguy cơ an ninh thông tin

Mạng xã hội là một ứng dụng miễn phí và hữu ích với những tính năng như dễ dàng chia sẻ, tiếp nhận thông tin, kết nối và liên lạc với người khác. Bạn chỉ phải trả tiền nếu lựa chọn sử dụng một số tính năng nâng cao như bán hàng, quảng cáo trực tuyến…

Tuy nhiên, nhiều mạng xã hội như fb lại có những tính năng đi sâu vào việc thu thập thông tin cá nhân người dùng như vị trí sinh sống, quá trình di chuyển, hình ảnh, tin nhắn, giao dịch, các mối quan hệ, quan điểm, xu hướng… Nhờ sử dụng những thuật toán cao cấp và trí tuệ nhân tạo, fb có thể để đưa ra các gợi ý, định hướng người dùng dựa trên những thông tin mà nó thu thập được. Đó là những rủi ro tiềm ẩn nguy cơ về mặt an ninh thông tin mà không phải ai cũng ý thức được.

Mạng xã hội và những nguy cơ từ “đám đông”

Khi sử dụng mạng xã hội sẽ không thể tránh khỏi việc chia sẻ thông tin, chia sẻ quan điểm cá nhân tới nhiều người. Đối với người nổi tiếng lại càng nhận được nhiều sự quan tâm. Một trong những điểm thú vị của fb chính là nút Like. Khi bạn có một bình luận nào đó mà nhận được nhiều like, đồng nghĩa với việc bạn nhận được nhiều sự quan tâm và ủng hộ. Tuy nhiên, việc nhận được nhiều sự quan tâm và ủng hộ không đồng nghĩa với việc bình luận của bạn là đúng.

Trong tác phẩm tâm lý học đám đông của nhà xã hội học người Pháp Gustave Le Bon viết năm 1895, ông còn cho rằng “đám đông là ngu dốt, có tính bốc đồng, dễ thay đổi và dễ bị kích động. Đám đông không bị những lời nói logic thuyết phục, mà dễ bị thuyết phục bởi những lời nó có tính khẳng định, ngắn gọn, dễ hiểu, được lặp đi lặp lại”. Dù không hẳn đồng tình với Gustave Le Bon, nhưng với nhiều sự kiện đã diễn ra trên mạng xã hội với kết quả là “đám đông sai”, chúng ta không thể xem thường nhận xét của Gustave Le Bon.

Sức mạnh của đám đông là điều không thể coi thường. Sức mạnh của đám đông qua nút Like cũng không thể coi thường. Nó có thể gián tiếp làm thay đổi nhận thức, thay đổi quan điểm của người viết để chạy theo đám đông. Những người này còn được gọi là “người bị đám đông huấn luyện”.

Ngược lại, cũng có những trường hợp kiên định với chính kiến và quan điểm, đi ngược lại với quan điểm của đám đông. Nhưng đáp lại, đám đông không dùng các phản biện khoa học, logic, biện chứng mà tìm cách bôi nhọ, quy chụp, công kích, xúc phạm cá nhân. Trong những trường hợp này, mạng xã hội là công cụ, phương tiện đắc lực đám đông sử dụng. Hãy thử hình dung, một người hoàn toàn xa lạ, không hề có mâu thuẫn trước đó, nhưng lại có những bình luận như thể muốn “ăn tươi nuốt sống” người khác chỉ vì trái quan điểm với họ. Điều này không còn xa lạ trên fb hiện nay.

Mạng xã hội và văn hóa tranh luận

Trong một xã hội văn minh, việc chia sẻ quan điểm cá nhân, dám nói ra, dám phản biện, dám phản ánh những tiêu cực xã hội là điều được ủng hộ. Bênh cạnh đó, việc lắng nghe những phản biện tích cực, có tính logic biện chứng, dựa trên tinh thần thượng tôn luật pháp, tôn trọng lẫn nhau là rất cần thiết. Điều này là tiền đề thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội.

Trong nhiều năm theo dõi fb của giáo sư Ngô Bảo Châu, dù không hoàn toàn đồng tình với các quan điểm của giáo sư trong nhiều vấn đề, nhưng tựu trung lại, những bình luận của giáo sư luôn nhẹ nhàng, văn minh và mang nhiều giá trị, ẩn đằng sau là một tâm hồn, một con người mà tôi kính trọng. Việc giáo sư từ bỏ mạng xã hội, thực sự là một sự thiệt thòi cho những người người như tôi không còn có cơ hội kết nối, lắng nghe những nỗi niềm, quan điểm của giáo sư nữa.

Quay lại đề tài mạng xã hội, những trường hợp ngừng sử dụng mạng xã hội như giáo sư Ngô Bảo Châu đang ngày càng nhiều. Có lẽ đã đến lúc chúng ta cũng nên nhìn lại văn hóa bình luận, tranh luận của mình.

Leave a Comment