Một góc nhìn về thần tượng

Trong những ngày gần đây, cộng đồng mạng đã lên tiếng mạnh mẽ để phản đối, tẩy chay nhiều nghệ sĩ vì những hành động và phát ngôn được xem là thiếu chuẩn mực của họ. Tuy nhiên bên cạnh những ý kiến phản đối, cũng có những ý kiến trái chiều bảo vệ các nghệ sĩ – những người được xem là thần tượng của nhiều người. Có lẽ đây cũng là dịp chúng ta cùng xem lại vấn đề thần tượng.

Nguồn gốc của thần tượng

Thuở hồng hoang con người yếu đuối và bất lực trước thiên nhiên rộng lớn và bí ẩn, từ đó nảy sinh tâm lý sợ hãi và phóng chiếu cho thiên nhiên những quyền lực siêu nhiên, thần thánh và tôn thờ nó. Các mẫu tượng đa thần như thần mưa, thần gió, thần sét, thần đất, thần nước… chính là sản phẩm của việc này.

Khi xã hội loài người phát triển hơn, bắt đầu có sự phân chia giai cấp và tầng lớp. Một bộ phận trở thành giai cấp thống trị phần còn lại. Họ có khả năng sử dụng vũ lực, áp đặt quyền lực, sự ảnh hưởng, văn hóa, tư tưởng lên số đông. Từ đó sinh ra những cá nhân, những hình tượng người trần mắt thịt được số đông thần phục và tôn thờ.

Trong xã hội hiện đại, vai trò, tài năng của cá nhân được coi trọng và khai phóng. Có những cá nhân vượt trội trong một số lĩnh vực với những thành tựu to lớn. Họ được xã hội ghi nhận, ngưỡng mộ và trở thành hình tượng, thần tượng của người khác.

Vậy thì nguồn gốc của thần tượng xuất phát từ nhu cầu của con người. Thần tượng là nơi con người gửi gắm kỳ vọng, ước vọng, mong muốn, lý tưởng… của họ. Thần tượng được sinh ra, bị thay đổi theo thời gian bởi tác động của văn hóa và xã hội.

Vấn đề thần tượng

Nếu thần tượng là nơi con người gửi gắm kỳ vọng, ước vọng, mong muốn, lý tưởng tốt đẹp của họ là điều hết sức bình thường. Nhưng cách đây không lâu, có một nhóm nhạc Hàn Quốc lưu diễn ở Việt Nam. Sau khi họ rời đi, một số người hâm mộ đã có những hành động hết sức kỳ quặc như liếm ghế, khóc lóc, đau khổ. Có nhiều trường hợp khác, người hâm mộ sẵn sàng sống chết vì thần tượng của mình, sẵn sàng vi phạm pháp luật, sẵn sàng chà đạp lên những giá trị nhân bản để bảo vệ thần tượng, thì thần tượng không còn là vấn đề của một cá nhân, nó trở thành một vấn đề xã hội cần được xem xét nghiêm túc.

Một mặt nào đó, khi chọn ai đó làm thần tượng và thái độ của người hâm mộ trước thần tượng, sẽ thể hiện, phản ánh chiều sâu văn hóa, giáo dục của cá nhân người hâm mộ.

Không ít những trường hợp thần tượng những kẻ giết người, tội phạm… một cách cực đoan, thậm chí là vi phạm pháp luật. Cũng có những trường hợp, người hâm mộ bị chính thần tượng của họ phản bội niềm tin, lợi dụng để chiếm đoạt tài sản, tiền bạc và tinh thần. Điều này không những gây nguy hiểm cho chính người hâm mộ, mà còn gây nguy hiểm cho cả người thân và cộng đồng.

Trong thế giới hiện đại, có một số lĩnh vực khá đặc biệt bởi sức ảnh hưởng mạnh mẽ của nó lên thị hiếu của số đông, như điện ảnh, thể thao, âm nhạc, biểu diễn sân khấu… Do sự đặc biệt này, những cá nhân nổi trội thường dễ có sự lan tỏa và ảnh hưởng, dễ trở thành thần tượng của nhiều người. Nhưng không phải ai trong số họ cũng ý thức được vai trò làm thần tượng, là người của công chúng.

Có ai đó nói rằng, người trưởng thành không có thần tượng, họ thần tượng chính mình. Người trưởng thành không cần phóng chiếu những mong muốn khát khao của bản thân và gửi gắm nó cho một ai khác. Đó là một quan điểm độc đáo, thể hiện sự tự tin vào bản thân trước thế giới bên ngoài. Dĩ nhiên điều này không hề ảnh hưởng đến sự tôn trọng, ngưỡng mộ của họ đối với người khác.

Nếu dùng phép quy nạp, một xã hội trưởng thành là xã hội có nhiều cá nhân trưởng thành. Đồng nghĩa với việc trong một xã hội trưởng thành không có thần tượng, ở đó chỉ có sự tôn trọng, ngưỡng mộ về tài năng, đạo đức mà chúng ta dành cho nhau mà thôi.

Leave a Comment