Phân biệt BIOS và UEFI

Trong quá trình cài Windows cho máy tính cá nhân hay máy chủ, hẳn không ít người bị bối rối trước các khái niệm BIOS, UEFI. Do không phân biệt được chúng, nên nhiều người chọn đại, dẫn đến cài Windows thất bại hoặc ảnh hưởng đến việc nâng cấp, tối ưu Windows sau này.

Quá trình khởi động của máy tính

Sau khi bạn bấm nút nguồn, chờ khoảng 1 phút máy tính sẽ đi đến màn hình đăng nhập của Windows. Nhìn thì có vẻ đơn giản, nhưng khởi động là một quá trình phức tạp với sự tham gia của nhiều thành phần, phần cứng lẫn phần mềm.

Để dễ hiểu, tôi chia quá trình khởi động của máy tính thành 3 gia đoạn như sau:

  • Power on computer: là bước bật nguồn điện
  • Performs POST (thực hiện POST): POST viết tắt của từ Power-On Self-Test là một quá trình được thực hiện bởi chương trình cơ sở (Firmware hay Bootstrap) sau khi máy tính hoặc thiết bị điện tử được bật nguồn. Thông thường Firmware được lưu trữ trong bộ nhớ ROM. Sau khi chạy, Firmware sẽ lần lượt kiểm tra tất cả các thành phần phần cứng đang kết nối (như CD Room, RAM, ổ cứng, port mạng…) và ra lệnh kích hoạt chúng cho quá trình sử dụng.
  • Loading OS (tải hệ điều hành): sau khi các thiết bị phần cứng đã được gọi và kích hoạt sử dụng, hệ điều hành (Windows, Linux) sẽ bắt đầu được gọi để sử dụng.

BIOS và UEFI là gì?

BIOS và UEFI đều là chương trình cơ sở (Firmware hay Bootstrap) đóng vai trò quan trọng trong quá trình khởi động của máy tính.

  • BIOS (viết tắt của Basic Input Output System) còn được gọi là Legacy, Legacy BIOS được ra đời vào năm 1975, được lưu trong ROM trên bo mạch chính của máy tính.
  • UEFI ( viết tắt của Unified Extensible Firmware Inter) được ra đời vào năm 2005 được thiết kế để giải quyết các khuyết điểm của BIOS.

Sự khác nhau giữa chúng:

BIOS (Legacy)UEFI
Ra đời từ 1975Mới ra đời những năm gần đây 2005
Giao diện người dùng đơn giản, thao tác bằng bàn phímGiao diện đồ họa, thao tác chuột, phím dễ sử dụng
Chỉ hỗ trợ ổ cứng định dạng MBRHỗ trợ cả MBR và GPT
Không hỗ trợ ổ cứng lớn hơn 2 TBHỗ trợ ổ cứng tối đa 18 EB
Hỗ trợ tối đa 4 phân vùng chính (Primary)Hỗ trợ tối đa 128 phân vùng chính
Khả năng bảo mật kém hơnBảo mật cao hơn

Cách kiểm tra máy tính của bạn đang sử dụng BIOS hay UEFI

  • Trên hệ điều hành Windows, bạn vào Start => Run => gõ tìm msinfo32 => enter
  • Bạn cũng có thể kiểm tra qua màn hình khởi động của máy tính.

Một số thắc mắc

Đến đây, chắc hẳn bạn sẽ có một vài thắc mắc sau:

“UEFI mới hơn, tốt hơn, nhanh hơn, tội gì không dùng?”.

Trả lời: Đúng vậy, bạn nên chọn UEFI nếu phần cứng của bạn hỗ trợ và điều kiện cho phép. Tuy nhiên bạn cũng cần lưu ý, nếu máy tính của bạn đang sử dụng BIOS mà muốn chuyển qua UEFI, thì sẽ phải cài đặt lại Windows từ đầu đấy nhé.

Security boot” hay “Secure boot” có liên quan gì đến BIOS hay UEFI không?

Trả lời: Có liên quan. UEFI được cải tiến và bảo mật hơn BIOS do nó được bổ sung thêm tính năng Secure Boot. Tính năng này cho phép chặn các phần mềm độc hại khởi động cùng Windows.

UEFI vs BIOS có liên quan gì đến MBR vs GPT?

Trả lời: Có liên quan. UEFI hỗ trợ cả 2 định dạng MBR và GPT, nhưng BIOS thì chỉ hỗ trợ MBR thôi.

Tạo USB Boot để cài Windows có cần quan tâm đến UEFI hay BIOS không?

Trả lời: Cần quan tâm. Trong các phần mềm hỗ trợ tạo USB boot như Rufus, có option để bạn chọn UEFI và BIOS. Bạn hãy chọn đúng nhé.

Hi vọng bài viết đã giúp bạn phân biệt được BIOS và UEFI, từ đó cài đặt Windows thành công và đưa ra lựa chọn tốt nhất cho riêng mình. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, bạn vui lòng comment ở dưới nhé.

Leave a Comment